เพชรพระธรรม เพชรน้ำหนึ่งจากพระพุทธพจน์ ในคาถาธรรมบท

เพชรพระธรรม เพชรน้ำหนึ่งจากพระพุทธพจน์ ในคาถาธรรมบท โดยทรงวิทย์ แก้วศรี คือหนังสือที่นำคาถาธรรมบท ซึ่งเป็นพระพุทธพจน์จากคัมภีร์ชั้นพระไตรปิฎกในส่วนขุททกนิกาย ถ่ายทอดออกมาเป็นคำโคลงภาษาไทย โดยยึดแนวการตีความตามคำอธิบายของพระพุทธโฆสาจารย์อย่างเคร่งครัด เนื้อหาจึงไม่ได้เป็นเพียงบทร้อยกรองให้อ่านเพลิน แต่เป็นการเปิดทางให้ผู้อ่านได้เข้าใกล้แก่นคำสอนที่ชาวพุทธถือว่าครอบคลุมทั้งพุทธปรัชญา หลักการดำเนินชีวิต และแนวทางปฏิบัติสำหรับทั้งบรรพชิตและคฤหัสถ์

ตัวบทคาถาถูกจัดเรียงเป็นหมวดหรือวรรคตามลำดับในธรรมบท เช่น ยมกวรรค หมวดคู่ อัปปมาทวรรค หมวดความไม่ประมาท จิตตวรรค หมวดจิต ปุปผวรรค หมวดดอกไม้ พาลวรรค หมวดคนพาล ปัณฑิตวรรค หมวดบัณฑิต อรหันตวรรค หมวดพระอรหันต์ สหัสสวรรค หมวดพัน ปาปวรรค หมวดบาป ทัณฑวรรค หมวดลงทัณฑ์ และชราวรรค หมวดชรา แต่ละหมวดรวมคาถาที่ด้วยเรื่องใกล้ตัวของคนเราต่างกันไป ทั้งความคิดที่ต้องระวัง ความประมาทที่นำไปสู่ความเสื่อม คุณค่าของการคบหาคนดี ความหมายของการเกิดแก่เจ็บตาย และการรู้เท่าทันความเปลี่ยนแปลงของชีวิต

จุดที่ช่วยให้อ่านได้ลึกขึ้นคือการมีคำแปลภาษาอังกฤษกำกับบทโคลง และเชิงอรรถอธิบายศัพท์หรือนัยของถ้อยคำในลักษณะเดียวกับที่พระพุทธโฆสาจารย์แก้อรรถไว้ ผู้อ่านที่เริ่มจากภาษาไทยจึงมีทางเทียบกับต้นฉบับบาลีผ่านคำอังกฤษเพื่อทำความเข้าใจศัพท์สำคัญได้ง่ายขึ้น ส่วนผู้ที่คุ้นเคยกับฉบับแปลอื่นก็อาจใช้เล่มนี้เป็นอีกมุมมองหนึ่งของการถอดความหมายพระพุทธพจน์เป็นร้อยกรองไทย ที่ยังคงรักษาน้ำเสียงของคำสอนไว้ไม่ให้กลายเป็นเพียงคำอธิบายแห้ง ๆ

สำหรับใครที่สนใจศึกษาธรรมบทในเชิงวรรณกรรมศาสนาหรืออยากเห็นว่าคำสอนโบราณจะถูกนำมาเรียบเรียงเป็นคำโคลงได้งดงามเพียงใด ลองเปิดคาถาในหมวดที่ตรงกับประสบการณ์ชีวิตของตัวเองดูก่อน แล้วค่อย ๆ อ่านเชิงอรรถประกอบไปพร้อมกัน น่าจะเป็นวิธีทำความรู้จักเล่มนี้แบบไม่ต้องรีบ