พระเครื่องพิมพ์นิยม ตำนานพระเครื่องยอดนิยม พระปิลันทร์ วัดระฆัง กรุงเทพฯ

หนังสือเล่มนี้พาเราย้อนไปรู้จัก "พระสมเด็จพระพุทธุปบาทปิลันทน์" หรือที่คนรุ่นเก้าเรียกกันว่า "พระสองสมเด็จฯ" พระเครื่องสำคัญที่สร้างขึ้นในสมัยที่หม่อมเจ้าสมเด็จพระพุฒาจารย์ (ทัต เสนีย์วงศ์) ดำรงสมณศักดิ์เป็นพระพุทธุปบาทปิลันทน์ ณ วัดระฆังโฆสิตาราม การสร้างเกิดขึ้นราว พ.ศ. 2407 โดยขอผงวิเศษห้าประการของสมเด็จพระพุฒาจารย์ (โต พฺรหฺมรํสี) มาเป็นมวลสารหลัก และได้รับความเมตตาจากสมเด็จโตในการปลุกเสกให้ด้วย จึงเป็นที่มาของชื่อ "พระสองสมเด็จฯ" ที่เรียกขานกันมาจนถึงทุกวันนี้

เนื้อผงพุทธคุณของท่านผสมใบลานเผา สีออกเทาอมดำ บางองค์เป็นเนื้อผงขาว ภายหลังสมเด็จโตสิ้น ท่านได้บรรจุพระไว้ในพระเจดีย์ทางทิศตะวันตกเฉียงใต้ของพระอุโบสถ ต่อมาถูกขุดลักครั้งแรกในปี 2471 จึงได้เปิดกรุและพบพระจำนวนมากหลายพิมพ์ด้วยกัน หนังสือจึงพาไล่เรียงพิมพ์ที่นิยมทั้งหมด 15 พิมพ์ ตั้งแต่ซุ้มประตู ครอบแก้วใหญ่ ครอบแก้วเล็ก เปลวเพลิงทั้งสามขนาด สี่เหลี่ยมปรกโพธิ์ทั้งสามแบบ ประทานพรหรือปฐมเทศนา โมคคัลลาน์–สารีบุตร เล็บมือจิ๋ว ปิดตา หยดแป้ง ไปจนถึงสมเด็จจิ๋ว

ในบรรดาพิมพ์ทั้งหมด พิมพ์ที่ถือว่ายอดนิยมที่สุดคือ "พิมพ์ซุ้มประตู" เนื้อเทาอมดำ มีคราบไขขาวเกาะแน่น ลวดลายละเอียดวิจิตร เชื่อกันว่าแกะแม่พิมพ์โดยช่างหลวง ส่วนพิมพ์ที่หายากอย่างซุ้มประตู ครอบแก้วใหญ่ ปิดตา และหยดแป้ง ราคาสูงถึงหลักแสน ขณะที่พิมพ์ซึ่งมีจำนวนมากกว่าอย่างครอบแก้วเล็กและปรกโพธิ์ราคาอยู่ในหลักหมื่น ปัญหาที่หนังสือชวนให้ทำความเข้าใจคือการปลอมแปลงที่ในปัจจุบันทำได้ใกล้เคียงของจริงมาก

แก่นของพุทธคุณที่เล่าสืบกันมาคือด้านเมตตามหานิยม แคล้วคลาด และปกป้องคุ้มครองภัย ส่วนบริบทของพระสมเด็จวัดระฆังโดยทั่วไปนั้นเป็นประติมากรรมแบบแบน รูปพระนั่งสมาธิ ฐานสิงห์ 3 ชั้น ใต้ซุ้มประภามณฑล และเป็นหนึ่งในชุดเบญจภาคีที่ได้ชื่อว่า "จักรพรรดิแห่งพระเครื่อง"

ถ้าคุณสนใจที่มาและตำนานของพระเครื่องสกุลวัดระฆัง รวมถึงอยากทำความเข้าใจว่าเหตุใดแต่ละพิมพ์จึงได้รับความนิยมต่างกัน ลองเปิดหนังสือเล่มนี้แล้วค่อย ๆ ไล่ดูรายละเอียดไปพร้อมกัน น่าจะเพลิดเพลินกว่าที่คิด