พระราชพงศาวดาร ฉบับพระราชหัตถเลขา

พระราชพงศาวดาร ฉบับพระราชหัตถเลขา เป็นพงศาวดารสยามที่ร้อยเรียงเรื่องราวของกรุงศรีอยุธยาตั้งแต่การสถาปนากรุง ผ่านแผ่นดินของพระมหากษัตริย์หลายรัชกาล เช่น สมเด็จพระรามาธิบดีที่ 1 สมเด็จพระบรมไตรโลกนาถ สมเด็จพระนเรศวรมหาราช และสมเด็จพระเอกาทศรถ เรื่อยมาจนถึงสมัยกรุงธนบุรีและต้นกรุงรัตนโกสินทร์ในรัชกาลพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช เนื้อหายังกล่าวถึงตำนานหนังสือพงศาวดาร เหตุการณ์ก่อนการสร้างกรุงศรีอยุธยา ตลอดจนประวัติศาสตร์ของไทย ขอม พม่า ราชอาณาจักรสุโขทัย และอาณาจักรล้านนาไทย เพื่อปูพื้นความเป็นมาก่อนจะเข้าสู่เหตุการณ์ในแต่ละรัชกาล

สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ ทรงมีบทบาทสำคัญในการชำระและเรียบเรียงต้นฉบับ ซึ่งเดิมเป็นสมุดไทย 22 เล่ม และทรงเติมเนื้อหาให้ต่อเนื่องจนจบรัชกาลพร้อมพระราชอธิบายประกอบในแต่ละรัชกาล หน้าหนังสือจึงไม่ได้เป็นเพียงลำดับเหตุการณ์ แต่พาเห็นว่าผู้ทรงชำระมองเหตุการณ์บ้านเมืองอย่างไร มีการอธิบายที่มาของราชวงศ์ การขึ้นครองราชย์ และความสัมพันธ์ระหว่างราชสำนักกับบ้านเมืองในแต่ละยุคสมัย

อีกส่วนที่น่าสนใจคือภาพของราชการแผ่นดินในรัชกาลที่ 1 ซึ่งปรากฏการกล่าวถึงเสนาบดีในตำแหน่งสำคัญ เช่น มหาดไทย กลาโหม กรมท่า กรมเมือง กรมวัง และกรมนา สะท้อนโครงสร้างการปกครองที่ร้อยโยงเข้ากับเรื่องราวของผู้คนและแผ่นดิน เล่มนี้จึงเหมาะกับผู้อ่านที่สนใจประวัติศาสตร์ไทยในเชิงลึก และอยากค่อย ๆ ติดตามว่าบ้านเมืองเปลี่ยนผ่านจากอยุธยาสู่ธนบุรีและรัตนโกสินทร์อย่างไร หากคุณชอบอ่านเรื่องราวของกษัตริย์ ขุนนาง และผู้คนที่อยู่เบื้องหลังเหตุการณ์สำคัญของชาติ ลองเปิดหน้านี้แล้วค่อย ๆ เดินไปพร้อมกับเรื่องเล่าที่ต่อกันยาวนานหลายศตวรรษดูนะคะ