มองกลับ Looking Backward

ถ้าคุณสงสัยว่าโลกอีกหนึ่งร้อยปีข้างหน้าจะเป็นอย่างไร มองกลับ = Looking Backward ของเอ็ดเวิร์ด เบลลามี ชวนเราย้อนดูคำถามนี้ผ่านสายตาของสุภาพบุรุษชาวบอสตันอย่างจูเลียน เวสต์ ผู้ถูกทำให้หลับลึกในปี ค.ศ. 1887 และตื่นขึ้นอีกครั้งในปี ค.ศ. 2000 ห่างกันกว่า 113 ปี สิ่งที่เขาพบไม่ใช่ความฝันส่วนตัว แต่เป็นอเมริกาอีกแบบหนึ่งที่เต็มไปด้วยสันติภาพและความอุดมสมบูรณ์ ตรงข้ามกับโลกแห่งสงครามและความขาดแคลนที่เขาเพิ่งจากมา

นวนิยายเล่มนี้เป็นงานวิทยาศาสตร์ยูโทเปียและเดินทางข้ามเวลา ที่ให้ตัวเอกค่อย ๆ บรรยายและเปรียบเทียบระเบียบสังคมและเศรษฐกิจของปี 2000 กับยุคสมัยของตนเอง ผู้อ่านจึงได้เห็นภาพสังคมในอุดมคติที่ถูกวางเป็นพิมพ์เขียวของสังคมที่สมบูรณ์แบบ แกนกลางของระบบที่เบลลามีเสนอคือ “กองทัพอุตสาหกรรม” ซึ่งเข้ามาจัดการปัญหาวิธีการผลิตและการกระจายสินค้า การจัดองค์กรแรงงาน ชั่วโมงทำงาน ตลอดจนความแปลกแยกจากแรงงาน

เบื้องหลังภาพสังคมนั้นคือความพยายามฟื้นฟูประเพณีสาธารณรัฐนิยมของอเมริกาที่เสื่อมถอยลงจากระบบทุนนิยมแบบปล่อยเสรี และเป็นการนำเสนอทางเลือกต่อความขัดแย้งของระบบทุนนิยมในยุคนั้น ภาพสังคมในอุดมคติในเรื่องนี้ยังถูกมองว่าเป็นแรงบันดาลใจให้กับนักคิดสำคัญในยุค และส่งอิทธิพลต่อวรรณกรรมยูโทเปียของอเมริกา ขบวนการประชานิยม ขบวนการสังคมนิยม ขบวนการให้รัฐเป็นเจ้าของอุตสาหกรรม และขบวนการสิทธิสตรี ผู้เขียนอย่างเอ็ดเวิร์ด เบลลามี ยังได้เขียนภาคต่อชื่อ Equality ในปี ค.ศ. 1897 ด้วย

ตัวผู้เขียนเองเกิดปี ค.ศ. 1850 ที่เมืองชิโคพี ฟอลส์ รัฐแมสซาชูเซตส์ เรียนที่ยูเนียนคอลเลจหนึ่งปี เคยประกอบอาชีพทนายความช่วงสั้น ๆ ก่อนหันไปทำงานหนังสือพิมพ์และวิจารณ์หนังสือ ป่วยเป็นวัณโรคและเดินทางไปพักรักษาตัวที่ฮาวายสองปี ต่อมาเปิดหนังสือพิมพ์ Springfield Daily News กับน้องชาย และก่อตั้งสัปดาห์พิมพ์ New Nation ในปี ค.ศ. 1891 ก่อนเสียชีวิตในปี ค.ศ. 1898 ส่วน Looking Backward ฉบับต้นทางตีพิมพ์ครั้งแรกในปี ค.ศ. 1888 และกลายเป็นนวนิยายที่ขายดีที่สุดเล่มหนึ่งของยุค แปลออกไปมากกว่ายี่สิบภาษาจนถึงหลายสิบภาษา มีบันทึกว่าเป็นหนังสือที่กระตุ้นให้เกิดขบวนการมวลชนทางการเมืองเกือบจะในทันที

สำหรับฉบับภาษาไทยที่จัดอยู่ในชุดวรรณกรรมโลกสมมติ แปลโดยพันทิพา บูรณมาตร์ เนื้อเรื่องยังคงเส้นเรื่องหลักไว้ หากคุณ的好奇 อยากลองจินตนาการตามจูเลียน เวสต์ ว่าสังคมที่เขาเจอนั้นต่างจากโลกที่เขาจากมาอย่างไร และโครงสร้างอย่างกองทัพอุตสาหกรรมจะตอบโจทย์ปัญหาแรงงานได้จริงแค่ไหน ลองเปิดอ่านแล้วปล่อยให้คำถามเหล่านี้ค่อย ๆ ชวนให้คิดต่อ