พัฒนาการทางสังคม-วัฒนธรรมไทย - รองศาสตราจารย์ ศรีศักร วัลลิโภดม

หนังสือ "พัฒนาการทางสังคม-วัฒนธรรมไทย" เล่มนี้เป็นผลงานของรองศาสตราจารย์ ศรีศักร วัลลิโภดม โดยมีเอกวิทย์ ณ ถลาง เป็นบรรณาธิการ ในฉบับที่จัดพิมพ์โดยอมรินทร์เมื่อปี 2544 ซึ่งเป็นเล่มแรกในชุดความรู้เรื่องเมืองไทย และยังมีฉบับที่จัดพิมพ์โดยเมืองโบราณเมื่อปี 2554 เนื้อหาภายในเล่มพาเราย้อนดูภาพรวมพื้นฐานและพัฒนาการทางสังคมและวัฒนธรรมของผู้คนในดินแดนไทย ตั้งแต่ยุคก่อนประวัติศาสตร์เรื่อยมาจนถึงปัจจุบัน โดยผู้เขียนชี้ให้เห็นว่าประวัติศาสตร์ สังคม และวัฒนธรรมไม่ใช่สิ่งที่หยุดนิ่งอยู่กับที่ หากแต่ค่อย ๆ เปลี่ยนแปลงไปตามปัจจัยทั้งภายในและภายนอกอยู่ตลอดเวลา

สำหรับประเด็นที่หนังสือชวนขบคิดนั้น เริ่มจากการปรับตัวของกลุ่มชนกับสภาพแวดล้อมในดินแดนไทย การสังสรรค์ทางเศรษฐกิจและสังคมกับภายนอกที่นำไปสู่พัฒนาการทางการเมืองและวัฒนธรรม ตลอดจนคำถามเรื่องการเป็นคนไทยและชาติไทย จากนั้นจึงไล่เรียงไปสู่การเปลี่ยนแปลงทางสังคมและวัฒนธรรมในราชอาณาจักรสยาม สังคมและวัฒนธรรมไทยสมัยสงครามเย็น การเปลี่ยนแปลงทางเศรษฐกิจและสังคมในสมัยโลกาภิวัตน์ และปิดท้ายด้วยบทสรุปที่ว่าด้วย "ท้องถิ่นวัฒนา" นอกจากนี้ยังมีหัวข้อเรื่อง "นิเวศเดรัจฉาน: การสร้างบ้านแปงเมือง" ที่ชวนตั้งคำถามเกี่ยวกับความสัมพันธ์ระหว่างคนกับสภาพแวดล้อมในการตั้งถิ่นฐานด้วย

เนื้อหาสาระจึงครอบคลุมหัวเรื่องด้านวัฒนธรรมไทย การเปลี่ยนแปลงทางสังคมและการพัฒนาสังคมของไทย การพัฒนาเศรษฐกิจในแง่สังคม ตลอดจนภาวะสังคมของไทย เหมาะกับผู้อ่านที่อยากทำความเข้าใจว่าสังคมและวัฒนธรรมไทยเรามาถึงจุดนี้ได้อย่างไร และแต่ละยุคแต่ละสมัยปรับตัวอย่างไรกับความเปลี่ยนแปลงรอบด้าน ทั้งจากสภาพแวดล้อมทางธรรมชาติ เศรษฐกิจ การเมือง และกระแสโลก หากคุณกำลังมองหาหนังสือที่ชวนมองสังคมไทยในมุม longue durée หรือมองการเปลี่ยนแปลงของบ้านเมืองอย่างเชื่อมโยงกันเป็นสายธาร ก็ลองเปิดเล่มนี้ดู แล้วค่อย ๆ ตามไปทีละบทว่าแต่ละช่วงเวลาสะท้อนการปรับตัวของผู้คนอย่างไรบ้าง