ตำรายาสมุนไพร

ตำรายาสมุนไพร เล่มนี้เป็นผลงานที่รวบรวมโดย ส.ธรรมภักดี จัดพิมพ์โดยสำนักงาน ส.ธรรมภักดี โดยตัวเล่มถูกจัดอยู่ในหมวดพืช สมุนไพร และมีหัวเรื่องที่เกี่ยวข้องกับยาแผนโบราณ ตำรับยา สมุนไพร ตลอดจนพืชที่ใช้เป็นยาในประเทศไทย

เนื้อหาของหนังสือเล่มนี้จึงพาเราย้อนไปทำความรู้จักกับภูมิปัญญาการใช้สมุนไพรไทยในแบบตำรายาโบราณ ซึ่งโดยทั่วไปแล้วตำรายาลักษณะนี้จะบันทึกสูตรยาสำหรับแก้โรคต่างๆ ไว้อย่างเป็นระบบ เริ่มตั้งแต่ระบุชนิดของสมุนไพรที่ต้องใช้ ส่วนของพืชที่นำมาใช้ ทั้งราก ใบ ดอก ผล และเมล็ด ปริมาณที่กำหนด ตลอดจนมาตรชั่งดวงวัดแบบยาไทย และยังมี "กระสายยา" ซึ่งมักเป็นของเหลวอย่างน้ำมะนาวหรือเหล้า ที่ใช้ประกอบกับตัวยา ส่วนวิธีการเข้าขายหรือวิธีประกอบยานั้น ในอดีตมักถ่ายทอดกันแบบปากต่อปากจากรุ่นสู่รุ่น

ความน่าสนใจอีกด้านหนึ่งของตำรายาไทยคือบทบาทของพระสงฆ์ผู้ชำนาญตำรายาในอดีต ท่านทำหน้าที่เป็นหมอยารักษาชาวบ้านทั้งด้านกายด้วยยาสมุนไพร และด้านใจด้วยหลักธรรมคำสอน ขณะที่แพทย์แผนโบราณก็มีธรรมเนียมการจัดยาให้ผู้ป่วยเป็นสามชุด ได้แก่ ยารักษา ยารู และยาตั้งธาตุหรือยาบำรุงธาตุ ซึ่งสะท้อนวิธีคิดเรื่องการดูแลร่างกายแบบองค์รวมของคนไทย และในแวดวงสมุนไพรไทยยังมียาประเภทที่คนคุ้นเคยกันดีอย่างยาธาตุ ยาหอม และยาสตรี ที่มักปรากฏอยู่ในตำรับยาแผนโบราณ

สำหรับใครที่สนใจสมุนไพรไทย อยากรู้ว่าตำรายาโบราณบันทึกสูตรยาและองค์ความรู้เรื่องพืช药材ไว้อย่างไร เล่มนี้น่าจะเป็นเพื่อนร่วมทางที่ชวนให้ค่อยๆ เปิดอ่านและทำความเข้าใจภูมิปัญญาเหล่านี้ไปพร้อมกัน