พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เล่ม 1

พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เล่ม 1 เล่มนี้เป็นส่วนหนึ่งของพระไตรปิฎก โดยอยู่ในหมวดพระสุตตันตปิฎก ซึ่งเป็นประมวลพุทธพจน์ประเภทพระสูตร ทั้งพระธรรมเทศนา คำบรรยายธรรม บทประพันธ์ และเรื่องเล่าต่าง ๆ สำหรับขุททกนิกายนั้นนับเป็นนิกายที่ 5 และเป็นนิกายสุดท้ายของพระสุตตันตปิฎก โดยรวบรวมชุมนุมพระสูตร คาถาภาษิต คำอธิบาย และเรื่องราวเบ็ดเตล็ดที่จัดเข้าในสี่นิกายแรกไม่ได้ รวมทั้งสิ้น 15 คัมภีร์

สำหรับเล่ม 1 นี้ ประกอบด้วยคัมภีร์ย่อยเรียงตามลำดับ ได้แก่ ขุททกปาฐะ ธรรมบท อุทาน และอิติวุตตกะ โดยขุททกปาฐะเป็นคัมภีร์เปิดเล่ม มีเนื้อหา 9 บท เริ่มตั้งแต่สรณคมน์หรือไตรสรณคมน์ ซึ่งเป็นบทว่าด้วยการถึงพระรัตนตรัย ต่อด้วยทสสิกขาบทหรือศีล 10 ข้อ ทวัตติงสาการว่าด้วยการพิจารณาร่างกาย 32 ส่วน กุมารปัญหา มงคลสูตร รัตนสูตร ติโรกุฑฑสูตร นิธิกัณฑสูตร และเมตตสูตร

ถัดมาเป็นธรรมบท คัมภีร์ว่าด้วยคาถาธรรมที่มีชื่อเสียง แบ่งเนื้อหาออกเป็น 26 วรรค เริ่มจากยมกวรรค ไปจนถึงพราหมณวรรค ส่วนอุทานแบ่งเป็น 8 วรรค ได้แก่ โพธิวรรค มุจลินทวรรค นันทวรรค เมฆิยวรรค โสณวรรค ชัจจันธวรรค จุลลวรรค และปาฏลิคามิยวรรค ปิดท้ายด้วยอิติวุตตกะ ซึ่งแบ่งเป็นเอกกนิบาต ทุกนิบาต ติกนิบาต และจตุกกนิบาต

เนื้อหาทั้งหมดนี้ล้วนเป็นพุทธพจน์และคำสอนในพระพุทธศาสนา ทั้งในเชิงหลักปฏิบัติอย่างสรณคมน์และศีล ในเชิงการพิจารณาตนเองผ่านการมองร่างกายเป็นส่วน ๆ และในเชิงคาถาธรรมที่ใช้เตือนใจ ผู้ที่สนใจศึกษาธรรมะในระดับต้นฉบับ หรืออยากทำความรู้จักคัมภีร์สำคัญของพุทธศาสนาผ่านข้อความโดยตรง เล่มนี้เป็นจุดเริ่มต้นที่น่าสนใจ เพราะรวมบทสวดและคาถาธรรมพื้นฐานไว้ในที่เดียวกัน ลองเปิดอ่านสักบทแล้วค่อย ๆ ตามไปทีละวรรคก็ได้ บางทีข้อความสั้น ๆ ที่ผ่านตามาอาจชวนให้เราหยุดคิดกับสิ่งที่กำลังทำอยู่ในชีวิตประจำวันก็เป็นได้