พุทธทาสกับเซ็น

พุทธทาสกับเซ็น เล่มนี้เป็นผลงานของพุทธทาสภิกขุ ที่ชวนผู้อ่านก้าวเข้ามาสู่โลกของนิกายเซนผ่านเรื่องเล่าและปริศนาธรรมที่ท่านรวบรวมและนำเสนอไว้อย่างเรียบง่าย ท่านตั้งใจให้เรื่องราวเหล่านี้ทำหน้าที่เป็นสะพานเชื่อมให้คนทั่วไปได้เข้าใกล้ธรรมะอย่างเป็นธรรมชาติ ไม่ต้องเริ่มจากตำราเล่มหนา แต่เริ่มจากนิทานสั้น ๆ ที่ชวนให้ฉุกคิดระหว่างทาง เนื้อหาในเล่มจึงเดินคู่กันไปทั้งความสนุกของเรื่องเล่าและความลึกของข้อธรรมที่ซ่อนอยู่ในนั้น

ตัวอย่างเรื่องที่ปรากฏในเล่มมีทั้ง "นกไนติงเกลจับกิ่งท้อ" "เทพเจ้าแห่งความมีอายุยาวนาน (ซานตาคลอสส์ของจีน)" "ความมืดสีขาว" "กระจกส่องตัวคน" "อุปมาของความยึดมั่น" และ "ธรรมชาติสอน ดีกว่าพระพุทธเจ้าสอน" แต่ละเรื่องหยิบภาพหรือเหตุการณ์เล็ก ๆ มาสะท้อนความจริงของชีวิต เรื่องของความยึดมั่นถือมั่น และการรู้จักตนเอง ผู้อ่านจะพบว่าคำตอบไม่ได้ถูกป้อนให้ตรง ๆ เรื่องเล่าแบบเซ็นเปิดพื้นที่ให้ผู้อ่านได้พิจารณาและค้นพบความหมายในแบบของตัวเอง ซึ่งเป็นหัวใจของการเรียนรู้นิสัยเซ็นอยู่แล้ว

ในฉบับชุดสองเล่ม มีการรวบรวมนิทานเซ็นและปริศนาธรรมเซ็นไว้ด้วยกันรวมยี่สิบเรื่อง ตัวอย่างนิทานอย่าง "พระพุทธเจ้าองค์หนึ่ง" "น้ำชาล้นถ้วย" "เซ็นเนื้อ เซ็นกระดูก" และตัวอย่างปริศนาธรรมอย่าง "เสียงขลุ่ยกลับมาหากอไผ่" "ไหว้พระพุทธรูป" "ไส้เดือนเขียนจดหมายถึงมนุษย์" ล้วนเป็นเรื่องที่ต้องอ่านอย่างไม่รีบร้อน เพื่อให้ความหมายค่อย ๆ เปิดออกมาเอง

อีกแง่มุมหนึ่งที่เล่มนี้ชวนให้สังเกตคือ แนวคิดสามขั้นของการศึกษาธรรมจากภาพที่อ้างคำของท่านพุทธทาสไว้ คือเริ่มจากการดูให้ออกว่าเป็นภาพอะไร จากนั้นพิจารณาจนเข้าใจความหมายที่ภาพนั้นมุ่งแสดง และสุดท้ายคือการน้อมความหมายนั้นเข้าสู่จิตใจของตนเองจนเกิดการเปลี่ยนแปลงและชำระกิเลส กระบวนการนี้ทำให้การอ่านหนังสือไม่ใช่แค่การทำความเข้าใจเนื้อหา แต่เป็นการฝึกสำรวจตัวเองไปพร้อมกัน

ตัวเล่มยังมาพร้อมซีดีที่บันทึกเสียงบรรยายภาพปริศนาธรรมของท่านพุทธทาส และเสียงอ่านบทกวีเซ็นโดยเนาวรัตน์ พงษ์ไพบูลย์ จึงเป็นอีกทางหนึ่งที่จะค่อย ๆ รับฟังและไตร่ตรองไปตามเสียง

หากคุณเป็นคนหนึ่งที่ชอบเรื่องเล่าสั้น ๆ ซึ่งทิ้งคำถามไว้ให้คิดต่อ มากกว่าจะสรุปคำตอบให้ทันที ลองเปิด พุทธทาสกับเซ็น เล่มนี้ดู แล้วปล่อยให้เรื่องราวค่อย ๆ พาไปสู่การพิจารณาความยึดมั่นและตัวตนของเราเองอย่างไม่ต้องเร่งรีบ