Scapegoat ปรักปรำศาสตร์ - Charlie Campbell, อลิสา สันตสมบัติ

หนังสือ "ปรักปรำศาสตร์" (Scapegoat) เขียนโดย Charlie Campbell แปลไทยโดย อลิสา สันตสมบัติ เล่มนี้พาเราสำรวจประวัติศาสตร์ของการหาคนหรือองค์กรมารับผิดแทนตัวเองในหลากมิติ ตั้งแต่ความหมายของคำว่า "แพะรับบาป" พิธีกรรมแพะรับบาปในสมัยโบราณ กษัตริย์ที่ถูกทำให้เป็นแพะรับบาป ไปจนถึงบทบาทของแพะรับบาบในศาสนาคริสต์และภาพของพระคริสต์ในฐานะแพะรับบาป

เนื้อหายังครอบคลุมกรณีชาวยิวที่ถูกตีตราเป็นแพะรับบาป แพะรับบาปทางเพศ แพะรับบาปคอมมิวนิสต์ ปัญหาแพะรับบาปทางการเงินและการแพทย์ รวมถึงทฤษฎีสมคบคิดและกรณีอัลเฟรด เดรย์ฟุสที่โด่งดัง พร้อมทั้งเจาะลึกจิตวิทยาเบื้องหลังการสร้างแพะรับบาป ซึ่งเชื่อมโยงกับแนวคิดด้านจิตวิทยาสังคม การติเตียน และการอนุมานสาเหตุ

จุดที่ชวนคิดคือ หนังสือชี้ให้เห็นว่าแม้มนุษย์จะห่างไกลจากยุคที่ใช้แพะจริง ๆ รับบาปแทนคนทั้งเมือง แต่ความต้องการหาฝ่ายตรงข้ามมารับผิดก็ยังฝังลึกอยู่ในทุกสังคม บางครั้งถึงขั้นที่ต้องมี "อีกฝ่าย" เพื่อนิยามตัวเอง เนื้อหาจึงพาเราย้อนดูตั้งแต่เรื่องในคัมภีร์ ราชวงศ์สมัยใหม่ การเผาแม่มดในยุคกลาง ไปจนถึงรายการเรียลลิตี้ทางโทรทัศน์

ถ้าคุณสนใจว่าทำไมมนุษย์จึงชอบโยนความผิดให้คนอื่น และกลไกทางสังคมแบบใดที่ทำให้เรื่องนี้เกิดขึ้นซ้ำแล้วซ้ำเล่า ลองเปิด "ปรักปรำศาสตร์" เล่มนี้ดู แล้วค่อย ๆ ติดตามว่าประวัติศาสตร์ในแต่ละบทสะท้อนอะไรกับ 우리 บางทีคำตอบอาจอยู่ใกล้ตัวกว่าที่คิด