พระกรุวัดเงินคลองเตย

หนังสือที่พาผู้อ่านย้อนไปรู้จัก "พระกรุวัดเงินคลองเตย" พระเครื่องชื่อดังที่หลายคนอาจไม่รู้ว่า วัดเงินซึ่งเป็นที่มาของชื่อนั้นทุกวันนี้ไม่หลงเหลือให้เห็นแล้ว เพราะพื้นที่เดิมกลายเป็นที่ตั้งของการท่าเรือแห่งประเทศไทย ในเล่มจึงชวนสำรวจเรื่องราวของกรุพระแห่งนี้อย่างละเอียด ตั้งแต่การสันนิษฐานผู้สร้างซึ่งพิจารณาจากเนื้อหามวลสารแล้วคาดว่าอาจสร้างขึ้นราวสมัยรัชกาลที่ 4 ถึงรัชกาลที่ 5 ด้วยศิลปะสกุลช่างราษฎร ยุครัตนโกสินทร์ตอนต้น และน่าจะเป็นการสร้างโดยชนชั้นสูงเพราะมีจำนวนพระมาก ขณะที่นักสะสมรุ่นเก่าบางท่านก็เชื่อว่าอาจมีการสร้างถึงสองครั้ง เนื่องจากขนาดและเนื้อหาขององค์พระแตกต่างกัน

อีกเรื่องที่น่าสนใจคือการค้นพบพระกรุนี้ ซึ่งแตกกรุในปี พ.ศ. 2490 ขณะรื้อถอนพระเจดีย์ในวัดช่วงเวนคืนที่ดิน พบพระเนื้อผงบรรจุอยู่ในพระเจดีย์หลายองค์ รวมพิมพ์ทั้งสิ้นกว่า 50 พิมพ์ และแม้ช่วงแรกที่พบจะยังไม่มีผู้สนใจ แต่เมื่อผ่านช่วงสงครามอินโดจีนและสงครามโลกครั้งที่ 2 ผู้บูชาก็เริ่มประจักษ์ในพุทธคุณของพระทุกพิมพ์ทรง จนกลายเป็นที่นิยมสะสมกันอย่างกว้างขวางเรื่อยมา โดยเฉพาะองค์ที่สมบูรณ์และหายาก

หนังสือยังลงรายละเอียดเรื่องเนื้อหามวลสารอย่างเป็นระบบ องค์พระส่วนใหญ่เป็นเนื้อผงผสมว่านเกสรดอกไม้ ให้วรรณะออกสีขาว ยกเว้นพิมพ์พระปิดตาที่เป็นเนื้อผงผสมใบลาน สีออกไปทางน้ำตาลปนดำ และแบ่งได้เป็นสองลักษณะ คือพระเนื้อแกร่งซึ่งแน่นหนึกนุ่ม ผิวคล้ายพระสมเด็จวัดบางขุนพรหมกรุเก่าและปรากฏรอยลานตัวหนอน กับพระเนื้อแก่ปูนที่ขาวจัด เกาะตัวไม่แน่น น้ำหนักเบา และหลุดร่อนง่ายจึงต้องระวังในการสัมผัส

ในส่วนพุทธลักษณะ มีการจำแนกชื่อพิมพ์ตามลักษณะขององค์พระ เช่น พิมพ์สังกัจจายน์มีหูและไม่มีหู พิมพ์หน้าฤๅษี พิมพ์ซุ้มกอฐานสูงและฐานเตี้ย พิมพ์พระคง พิมพ์สังฆาฏิ พิมพ์ห้าเหลี่ยมมารวิชัย พิมพ์เล็บมือมารวิชัย พิมพ์เล็บมือสมาธิ พิมพ์ป่าเลไลยก์ และพิมพ์ประธาน โดยพิมพ์ที่รู้จักและได้รับความนิยมมากที่สุดคือพระสังกัจจายน์ ซึ่งมีสองพิมพ์ที่ลักษณะใกล้เคียงกันมาก ต่างกันเพียงการมีหูและไม่มีหู และทั้งสองพิมพ์ต่างก็หายากและมีมูลค่าสูง

นอกจากนี้ยังกล่าวถึงพุทธคุณที่ปรากฏเด่นด้านโชคลาภและเมตตามหานิยม จนมีคำกล่าวว่าแขวนพระวัดเงินไม่ต้องกลัวจนเงิน พร้อมทั้งแคล้วคลาดนิรันตราย และมีคำแนะนำการพิจารณาพระจากคราบกรุที่เกาะตามผิว องค์ที่อยู่ช่วงบนมักมีคราบคล้ายฟองเต้าหู้สีเหลืองอมน้ำตาลปะทุฟูเป็นบางจุด ส่วนองค์ที่อยู่ลึกลงไปจะสะอาดและมีคราบจับน้อยลง

ใครที่สนใจเส้นทางของพระกรุเก่าแก่และการศึกษาพิมพ์ทรงอย่างละเอียด เล่มนี้น่าจะเป็นเพื่อนร่วมทางที่ชวนให้ค่อย ๆ พลิกดูทีละหน้าและเทียบเคียงกับสิ่งที่พบเห็นได้อย่างเพลิดเพลิน