การปกครอง คณะสงฆ์ไทย - พระเมธีธรรมาภรณ์

หนังสือ "การปกครองคณะสงฆ์ไทย" ของ พระเมธีธรรมาภรณ์ (ประยูร ธมฺมจิตฺโต) เล่มนี้พาเรามาทำความเข้าใจภาพรวมของระบบการปกครองคณะสงฆ์ไทยในปัจจุบัน ว่าดำเนินไปในลักษณะของระบอบประชาธิปไตย โดยมีสมเด็จพระสังฆราชเป็นประธาน และมีการบังคับบัญชาลดหลั่นลงไปตามลำดับชั้น ตั้งแต่ระดับมหาเถระสมาคมลงมาจนถึงเจ้าอาวาส

เนื้อหาภายในเล่มให้ความหมายของคำว่า "การปกครอง" ในบริบทของคณะสงฆ์อย่างชัดเจนว่า หมายถึงภารกิจที่วัดโดยภิกษุผู้เป็นเจ้าอาวาสหรือคณะเจ้าปกครองดูแลรักษาความเรียบร้อยดีงาม ให้ภิกษุสามเณรและคฤหัสถ์ในวัดปฏิบัติตามพระธรรมวินัย กฎหมาย กฎ ข้อบังคับ ระเบียบ คำสั่งของมหาเถระสมาคม หรือพระบัญชาของสมเด็จพระสังฆราช รวมถึงการทำหน้าที่ปกครองในทุกระดับ ตั้งแต่ผู้ช่วยเจ้าอาวาส รองเจ้าอาวาส เจ้าอาวาส เจ้าคณะตำบล เจ้าคณะอำเภอ เจ้าคณะจังหวัด เจ้าคณะภาค และเจ้าคณะใหญ่ ตลอดจนบทบาทของพระกรรมวาจาจารย์และพระอุปัชฌาย์

อีกประเด็นที่น่าสนใจคือการกล่าวถึงวิธีการปกครอง 3 วิธี ได้แก่ นิคควิธี ซึ่งเป็นการข่มหรือตำหนิผู้ที่ควรตำหนิ ปัคคหวิธี ซึ่งเป็นการยกย่องผู้ที่ควรยกย่อง และปราณาวิธี ซึ่งเป็นการเปิดโอกาสให้ว่ากล่าวตักเตือนกันได้ โดยทั้งหมดนี้ล้วนอาศัยเครื่องมือ 3 ประการเป็นหลัก ได้แก่ พระธรรมวินัย กฎหมายบ้านเมือง และขนบธรรมเนียมจารีตประเพณี

สำหรับผู้ที่สนใจศึกษาพระวินัยและการปกครองคณะสงฆ์ในเชิงโครงสร้าง หนังสือเล่มนี้ชวนให้ค่อย ๆ ทำความเข้าใจหลักการและลำดับชั้นการบังคับบัญชาที่สืบทอดกันมา ถ้าคุณอยากเห็นภาพว่าคณะสงฆ์ไทยจัดระเบียบความเรียบร้อยภายในวัดและระหว่างวัดอย่างไร นี่คืออีกเล่มที่ชวนให้ลองเปิดอ่านดูค่ะ