หนังสือปกเดียวกันสี่แผ่นดิน

สี่แผ่นดินเป็นนวนิยายอิงประวัติศาสตร์ของ ม.ร.ว.คึกฤทธิ์ ปราโมช ที่คนไทยรู้จักกันมานาน เรื่องเริ่มจากช่วงรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว แล้วต่อเนื่องจนถึงรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวอานันทมหิดล รวมทั้งหมดสี่รัชกาล ผู้เขียนเริ่มเขียนเป็นตอนลงในหนังสือพิมพ์สยามรัฐก่อนจะรวมพิมพ์เป็นเล่มในภายหลัง ปัจจุบันเรื่องนี้ได้รับการยกย่องว่าเป็นวรรณกรรมแห่งกรุงรัตนโกสินทร์ และถูกจัดให้เป็นหนึ่งในหนังสือดีที่คนไทยควรอ่าน

เรื่องราวทั้งหมดผูกอยู่กับชีวิตของแม่พลอย หญิงสาวจากตระกูลขุนนางเก่าที่ใกล้ชิดราชสำนัก ชีวิตของเธอไม่ได้อยู่แค่ในวัง เมื่อออกมาใช้ชีวิตนอกกำแพงวังและแต่งงานกับเปรมหลังการเปลี่ยนแปลงการปกครองในปี พ.ศ. 2475 เธอได้เห็นทั้งความเปลี่ยนแปลงของบ้านเมืองและค่านิยมแบบเดิมที่เริ่มสั่นคลอน เรื่องจึงเล่าชีวิตคนธรรมดาที่อยู่ริมขอบของราชสำนักและได้เป็นพยานของยุคสมัยที่ผันผวน ทั้งความสุข ความเศร้า การพลัดพราก และการยอมรับความจริงของชีวิต

ผู้เขียนชี้แจงว่าแม่พลอยเกิดจากจินตนาการของตนเอง ไม่ได้มีบุคคลจริงเป็นต้นแบบ ยกเว้นชาติสกุลที่ในเรื่องระบุว่าเป็นกลุ่มที่เรียกกันว่า "ก๊กฟากข้างโน้น" ซึ่งหมายถึงสกุลบุนนาค ส่วนคุณธรรมของแม่พลอยนั้นผู้เขียนตั้งใจใส่ไว้ตามแบบฉบับของกุลสตรีในสมัยนั้น ขณะเดียวกันเรื่องก็ยังมีความขัดแย้งภายในครอบครัวจากความเห็นต่างทางการเมืองและการที่บ้านเมืองหันไปรับวิถีชีวิตแบบตะวันตก ช่วงสงครามทำให้บ้านของแม่พลอยได้รับความเสียหายจนต้องย้ายกลับไปอยู่บ้านเกิด

นอกจากเรื่องราวของตัวละคร นวนิยายเรื่องนี้ยังบรรยายขนบธรรมเนียม ประเพณี และชีวิตในวังได้หลายแง่มุม ผู้อ่านจึงได้ความรู้เกี่ยวกับประวัติศาสตร์และวัฒนธรรมไทยควบคู่ไปกับความบันเทิง ในมุมการเมืองไทย เรื่องนี้ยังถูกพิจารณาว่าให้ภาพของระบอบสมบูรณาญาสิทธิราชย์ในทางบวก และให้ภาพของระบอบใหม่หลังปี พ.ศ. 2475 ในทางลบ จึงเป็นงานที่ถูกพูดถึงทั้งในแง่วรรณกรรมและบริบททางการเมือง

ด้วยความนิยมที่ยาวนาน สี่แผ่นดินจึงถูกนำไปดัดแปลงเป็นละครโทรทัศน์ ละครเวที และละครวิทยุหลายครั้ง หากคุณสนใจดูว่าคนในครอบครัวหนึ่งจะยืนหยัดหรือปรับตัวอย่างไรเมื่อบ้านเมืองและค่านิยมเปลี่ยนไปหลายยุคสมัย ลองเปิดอ่านแล้วติดตามชีวิตของแม่พลอยไปพร้อมกันนะคะ