บทวิเคราะห์สากลกรณี อนุสรณ์ในงานพระราชทานเพลิงศพ พระอภัยพิพิธ (อภัย พิชัยศรทัต)

หนังสือ "บทวิเคราะห์สากลกรณี" เล่มนี้เป็นอนุสรณ์ที่จัดพิมพ์แจกในงานพระราชทานเพลิงศพของพระอภัยพิพิธ (อภัย พิชัยศรทัต) เมื่อปี พ.ศ. 2507 ณ ฌาปนสถานกองทัพบก วัดโสมนัสวิหาร ถือเป็นหนังสืออนุสรณ์งานศพอีกเล่มหนึ่งที่คนไทยคุ้นเคยกันดีในฐานะของที่ระลึกซึ่งครอบครัวและผู้ใกล้ชิดจัดทำขึ้นเพื่อร่วมรำลึกถึงผู้วายชนม์ พร้อมทั้งมอบเป็นธรรมทานหรือวิทยาทานแก่ผู้มาร่วมงานและผู้สนใจทั่วไป

สิ่งที่ทำให้หนังสือเล่มนี้แตกต่างจากอนุสรณ์งานศพทั่วไป คือเนื้อหาหลักที่ว่าด้วยการวิเคราะห์สถานการณ์ระหว่างประเทศ ตามชื่อเรื่องที่ระบุไว้อย่างชัดเจนว่าเป็น "บทวิเคราะห์สากลกรณี" ซึ่งสะท้อนความสนใจด้านความสัมพันธ์ระหว่างประเทศของยุคสมัย และชี้ให้เห็นว่าผู้จัดทำต้องการให้อนุสรณ์เล่มนี้มีคุณค่าในเชิงความรู้มากกว่าจะเป็นเพียงที่ระลึกชั่วคราว

ภายในเล่มยังรวมเนื้อหาส่วนชีวประวัติของพระอภัยพิพิธ (อภัย พิชัยศรทัต) ผู้วายชนม์ ซึ่งมีชีวิตอยู่ในช่วงปี พ.ศ. 2423 ถึง 2505 เป็นอีกส่วนหนึ่งของหนังสือ เล่มนี้จึงทำหน้าที่สองอย่างในเวลาเดียวกัน ทั้งเป็นบันทึกเรื่องราวของบุคคลหนึ่ง และเป็นบทวิเคราะห์ประเด็นสากลที่เชื่อมโยงกับความสนใจของสังคมในเวลานั้น

เนื้อหาทั้งหมดเขียนเป็นภาษาไทย ประกอบด้วยหน้าคำนำก่อนเข้าสู่เนื้อเรื่อง แล้วจึงเป็นเนื้อความในส่วนหลัก ปิดท้ายด้วยภาพบุคคลหนึ่งแผ่น ตามรูปแบบการจัดพิมพ์หนังสืออนุสรณ์ในยุคนั้น สำหรับผู้อ่านที่สนใจหนังสืออนุสรณ์งานศพหรือเอกสารทางประวัติศาสตร์ไทย หนังสือเล่มนี้น่าจะเป็นอีกเล่มที่ชวนให้ลองเปิดดูอย่างใจเย็น เพื่อทำความรู้จักกับข้อถกเถียงเรื่องความสัมพันธ์ระหว่างประเทศในมุมมองของคนรุ่นก่อน และเรื่องราวชีวิตของพระอภัยพิพิธในเวลาเดียวกัน

ย้อนกลับไปในยุคที่ข้อมูลข่าวสารระหว่างประเทศยังไปถึงผู้อ่านได้ไม่ทั่วถึงนัก การมีบทวิเคราะห์สถานการณ์โลกอยู่ในสมุดที่ระลึกงานศพจึงถือเป็นความตั้งใจที่น่าสนใจทีเดียว และชวนให้เราฉุกคิดว่าคนชั้นก่อนมองโลกกว้างอย่างไร หากคุณเป็นคนอ่านหนังสือเก่าและสนใจงานอนุสรณ์ที่มากกว่าแค่ที่ระลึก ลองเปิดเล่มนี้ดูแล้วค่อย ๆ อ่านไปพร้อมกันก็ได้ค่ะ