นิทานธรรม : พญาลิงผู้เสียสละ

"นิทานธรรม : พญาลิงผู้เสียสละ" พาเราย้อนกลับไปฟังชาดกเก่าแก่ที่รู้จักกันในชื่อมหากปิชาดก เรื่องของพระโพธิสัตว์ซึ่งถือกำเนิดเป็นพญาลิง มีพละกำลังเทียบเท่าช้างห้าตัว และมีบริวารราวแปดหมื่นตัวอาศัยอยู่ในป่าหิมพานต์ ใกล้ต้นมะม่วงใหญ่ริมฝั่งแม่น้ำคงคา

เรื่องราวเริ่มจากความรอบคอบของพญาลิงที่พาบริวารมากินผลมะม่วง พร้อมกับเก็บกวาดผลบนกิ่งที่ยื่นล้ำเหนือน้ำเพื่อกันภัย แต่มีผลสุกอยู่หนึ่งลูกที่มดแดงขึ้นทำรังครอบไว้จึงไม่ถูกเก็บ ผลลูกนั้นต่อมาหล่นลงน้ำและลอยไปติดอยู่ในข่ายของพระราชาแห่งเมืองพาราณสี เมื่อได้เสวยผลมะม่วงนั้นแล้ว พระราชาทรงติดใจในรส จึงเสด็จทวนน้ำขึ้นไปจนถึงต้นมะม่วงและบรรทมอยู่ที่โคนต้น กลางคืนทรงทอดพระเนตรเห็นฝูงลิง จึงรับสั่งให้พลธนูล้อมต้นไม้และยิงฝูงลิง

เมื่อเห็นบริวารกำลังตกอยู่ในอันตราย พญาลิงจึงกระโดดข้ามไปยึดต้นไม้อีกฝั่ง ใช้เถาวัลย์ผูกโยงระหว่างต้นไม้ทั้งสอง แล้วเอาตัวเองทำหน้าที่เป็น "สะพาน" ให้บริวารเหยียบหลังข้ามไปสู่ความปลอดภัย ในชาตินั้นเทวทัตเกิดเป็นลิงตัวหนึ่ง ปีนขึ้นไปบนยอดไม้แล้วกระโดดเหยียบพญาลิงอย่างแรงเป็นตัวสุดท้าย พญาลิงจึงได้รับบาดเจ็บสาหัส

พระราชาเกิดความเลื่อมใสในความเมตตาของพญาลิง รับสั่งให้ทำการรักษา แต่พญาลิงใช้ช่วงเวลานั้นกล่าวสอนเรื่องผู้นำที่ต้องเสียสละความสุขของตนเพื่อความสุขของบริวารและราษฎร จากนั้นจึงสิ้นใจ พระราชาทรงจัดพิธีถวายเพลิงศพอย่างกษัตริย์ บรรจุกระโหลกของพญาลิงไว้ในเจดีย์ที่ประตูวัง บูชาตลอดเจ็ดวัน และทรงน้อมนำโอวาทนั้นไปปฏิบัติตลอดพระชนม์ชีพ

ด้วยการเป็นหนังสือในชุดนิทานธรรมที่ทำเป็นนิทานคติธรรมสำหรับเด็กและเยาวชน เรื่องนี้จึงถ่ายทอดข้อคิดผ่านการกระทำของตัวละคร มากกว่าจะบอกเล่าหลักธรรมโดยตรง แก่นที่ชัดเจนคือแนวคิดเรื่องผู้นำในฐานะสะพานให้ผู้อื่นข้ามไปสู่ความปลอดภัย และการยอมสละความสุขส่วนตัวเพื่อประโยชน์ของส่วนรวม ผู้อ่านจะได้เห็นภาพของผู้นำที่ยอมเป็นทางผ่านให้คนอื่นไปถึงที่ปลอดภัย ก่อนเรื่องจะจบลงด้วยการจากไปของพญาลิงและการตอบแทนคุณงามความดีจากผู้ที่เคยยกทัพมาทำร้าย

ถ้าคุณกำลังมองหาเรื่องเล่าที่ชวนเด็ก ๆ คุยต่อได้ ว่าการเป็นผู้นำต้องแลกกับอะไร และเพราะเหตุใดพญาลิงจึงเลือกทำเช่นนั้น ลองเปิดเล่มนี้แล้วค่อย ๆ อ่านไปพร้อมกัน แล้วชวนกันคิดต่อว่าถ้าเป็นเรา จะเลือกทำแบบเดียวกันหรือไม่