The Prince เจ้าผู้ปกครอง

เจ้าผู้ปกครอง (The Prince) คือผลงานคลาสสิกด้านการเมืองการปกครองของนิคโคโล มาคิอาเวลลี ที่สำนักพิมพ์จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยเคยจัดพิมพ์ครั้งแรกเมื่อปี พ.ศ. 2538 และฉบับที่นำมาเสนอนี้ สมบัติ จันทรวงศ์ แปลและเขียนคำนำไว้อย่างละเอียด เนื้อหาทั้งเล่มว่าด้วยหลักและวิธีการได้มาซึ่งอำนาจ ตลอดจนวิธีรักษาอำนาจนั้นไว้ให้มั่นคง ตัวบทวิเคราะห์ว่ามนุษย์โดยธรรมชาติเป็นคนทะเยอทะยานไม่รู้จบ แต่ขณะเดียวกันก็สามารถปลูกฝังให้ดีขึ้นได้ จึงเป็นมุมมองที่ทั้งเย็นชาและเปราะบางไปพร้อมกัน

แก่นความคิดสำคัญของเล่มนี้อยู่ที่ว่ากระบวนการใช้อำนาจมักคำนึงถึงเป้าหมายมากกว่าวิธีการ ผู้ปกครองจึงต้องบริหารรัฐด้วยกฎหมายและความจริงจัง มากกว่าจะยึดระบบศีลธรรมคุณธรรมเป็นหลักอย่างเดียว ซึ่งสะท้อนแนวคิดการปกครองรัฐแบบฆราวาส มาคิอาเวลลียังเปรียบเทียบบทบาทของผู้ปกครองว่า บางครั้งต้องพร้อมจะแสดงบทบาทของสิงโตผู้ใช้กำลัง และบางครั้งก็ต้องเป็นสุนัขจิ้งจอกผู้ใช้ไหวพริบ ขึ้นอยู่กับสถานการณ์เฉพาะหน้า คำนำและปกหลังยังชี้ให้เห็นว่าเขามุ่งเขียนถึงสิ่งที่มนุษย์ "กระทำ" จริง ไม่ใช่สิ่งที่ "ควรกระทำ" พร้อมภาพของการประสานความชาญฉลาดของอสรพิษเข้ากับความไร้เดียงสาของนกพิราบ

ในเชิงโครงสร้าง เนื้อหาค่อย ๆ คลี่ปมของศาสตร์การปกครองผ่านหัวข้อที่เฉพาะเจาะจงและเป็นรูปธรรม ทั้งรัฐโดยเจ้าผู้ปกครองมีกี่ชนิด รัฐผสม รัฐที่ได้มาโดยกำลังของตนเองและได้มาโดยกำลังของผู้อื่น ผู้ที่ขึ้นเป็นเจ้าผู้ปกครองโดยอาชญากรรม รัฐที่มหาชนสนับสนุน ปัญหาด้านการทหาร การรักษาข้อตกลง ป้อมปราการและความมั่นคงของรัฐ การหลีกเลี่ยงคนประจบสอพลอ ไปจนถึงพลังแห่งโชคชะตาที่เหนือการควบคุมของมนุษย์ บทสุดท้ายยังเป็นคำแนะนำให้ยื้อหยุดอิตาลีและกอบกู้เสรีภาพของอิตาลีจากพวกป่าเถื่อน ซึ่งเป็นข้อความเชิงเรียกร้องที่เชื่อมโยงหลักคิดทั้งหมดเข้ากับสภาพบ้านเมืองจริงในยุคนั้น

สำหรับคนที่สนใจความคิดทางการเมืองและกลไกของอำนาจ หรืออยากลองสำรวจว่างานเขียนชิ้นนี้จุดประเด็นอะไรไว้ในประวัติศาสตร์ จนยังชวนให้ถกเถียงกันต่อถึงทุกวันนี้ ก็ลองเปิดอ่านดูได้ เล่มนี้อาจทำใหคุณตั้งคำถามใหม่กับความสัมพันธ์ระหว่างศีลธรรมกับอำนาจที่ไม่เคยมีคำตอบตายตัว