ไฟใต้ใครจุด?

ถ้าอยากทำความเข้าใจว่า "ไฟใต้" ที่ลุกโชนในจังหวัดชายแดนภาคใต้นั้นมีรากเหง้ามาจากไหน ใครเป็นคนจุด และมีปัจจัยอะไรบ้างที่ทำให้ไฟกองนี้ไม่ยอมดับ หนังสือเล่มนี้ชวนเราย้อนกลับไปดูที่มาที่ไปอย่างเป็นระบบ ตั้งแต่เรื่องราวทางประวัติศาสตร์ของปัตตานีในฐานะนครรัฐที่มีสันติมาก่อน ก่อนจะค่อย ๆ เผยให้เห็น "เชื้อไฟ" ที่สะสมอยู่ในประวัติศาสตร์ และปิดฉากลงด้วยการสิ้นสุดของนครรัฐปัตตานี

จากจุดนั้น หนังสือพาเรามองดูนโยบายชาตินิยมของรัฐไทยที่ส่งผลต่อชีวิตชาวมุสลิมในพื้นที่ ทั้งหลักการรัฐประศาสนโยบายในสมัยรัชกาลที่ 6 ลัทธิชาตินิยมในยุคจอมพล ป. พิบูลสงคราม และการเคลื่อนไหวของหะญีสุหลงกับกลุ่มชาตินิยม ซึ่งเป็นฉากหลังสำคัญที่ทำให้เราเห็นว่าความขัดแย้งไม่ได้เกิดขึ้นลอย ๆ แต่สั่งสมมายาวนาน

อีกส่วนที่น่าสนใจคือการติดตามขบวนการต่อสู้ของชาวมุสลิมภาคใต้ ตั้งแต่กำเนิดของกลุ่มแบ่งแยกดินแดน ไปจนถึงการต่อสู้แนวสันติวิธีอย่างการประท้วง 45 วันที่ปัตตานี และการประท้วงฮิญาบของนักศึกษาวิทยาลัยครูยะลา ซึ่งเป็นเหตุการณ์ที่สะท้อนว่าผู้คนในพื้นที่เลือกใช้หนทางใดในการเรียกร้อง

ปิดท้ายด้วยคำถามตรง ๆ ว่า "ใครจุดไฟใต้" ผ่านมุมมองเรื่องขบวนการก่อการร้ายข้ามชาติและปัจจัยทางศาสนา ก่อนจะพาไปสู่แนวทางดับไฟใต้ในบทว่าด้วยใต้สันติสุข เนื้อหาทั้งหมดจึงเป็นการปะติดปะต่อรากเหง้าแห่งความขัดแย้ง นโยบายรัฐ ขบวนการต่อสู้ และทางออกที่อาจเป็นไปได้ไว้ในเล่มเดียว

ถ้าคุณเป็นคนที่สงสัยว่าปัญหาภาคใต้มีที่มาที่ไปอย่างไร และอยากเห็นภาพรวมแบบที่ไม่ได้ฟังเพียงด้านเดียว ลองเปิดเล่มนี้ดู แล้วค่อย ๆ ตามไปดูว่าปมของความขัดแย้งถูกคลี่ออกมาอย่างไรบ้าง