ทำไม รัฐธรรมนูญไม่บัญญัติคุ้มครองให้พระพุทธศาสนาเป็นศาสนาประจำชาติ

ชวนตั้งคำถามกับประเด็นที่สังคมไทยถกเถียงกันมายาวนานว่า เพราะเหตุใดรัฐธรรมนูญจึงไม่บัญญัติรับรองให้พระพุทธศาสนาเป็นศาสนาประจำชาติ หนังสือเล่มนี้พาผู้อ่านไปสำรวจเบื้องหลังของการเรียกร้องให้บรรจุพระพุทธศาสนาไว้ในรัฐธรรมนูญ ตลอดจนเหตุผลของทั้งฝ่ายที่สนับสนุนและฝ่ายที่เห็นต่าง ซึ่งถกกันบนความกังวลเรื่องความหลากหลายทางวัฒนธรรมและความเสี่ยงที่จะนำไปสู่ความขัดแย้งในสังคม

เนื้อหาสะท้อนให้เห็นว่าเรื่องนี้ไม่ใช่แค่ถ้อยคำในกฎหมาย หากเชื่อมโยงกับจารีตประเพณีและประวัติศาสตร์การคุ้มครองพระพุทธศาสนาในไทย โดยมีข้อเสนอว่ารัฐควรยกฐานะพระพุทธศาสนาให้เคียงคู่กับสถาบันชาติและสถาบันพระมหากษัตริย์ อีกทั้งยังชี้ให้เห็นความเชื่อมโยงระหว่างการคุ้มครองพระพุทธศาสนากับบทบัญญัติรัฐธรรมนูญ เช่น การกำหนดให้รัฐมีหน้าที่คุ้มครองพุทธศาสนา และการนำไปใช้กับกระบวนการทางสงฆ์

อีกมิติหนึ่งที่หนังสือนำมาปรากฏคือร่องรอยทางประวัติศาสตร์ของการผลักดันประเด็นนี้ในกระบวนการร่างรัฐธรรมนูญ ในสมัยร่างรัฐธรรมนูญ พ.ศ. 2540 การเสนอแปรญัตติให้บัญญัติพุทธศาสนาเป็นศาสนาประจำชาติเคยถูกโหวตตกไปด้วยคะแนนเสียงเห็นด้วย 7 เสียง ต่อไม่เห็นด้วย 66 เสียง และเมื่อมาถึงรัฐธรรมนูญ พ.ศ. 2560 มาตรา 67 กลับรับรองพุทธศาสนาเป็นศาสนาที่ประชาชนชาวไทยส่วนใหญ่นับถือมาช้านาน โดยไม่เขียนคำว่าศาสนาประจำชาติ แต่กำหนดให้รัฐส่งเสริมการศึกษาหลักธรรมพุทธเถรวาท

สำหรับใครที่เคยสงสัยว่าทำไมถ้อยคำเพียงไม่กี่คำในรัฐธรรมนูญจึงสร้างการถกเถียงได้ยาวนานขนาดนี้ ลองเปิดหนังสือเล่มนี้แล้วค่อย ๆ ตามอ่านเหตุผลของแต่ละฝ่ายดูนะคะ บางทีคำตอบอาจไม่ได้อยู่แค่ในตัวบทกฎหมาย แต่อยู่ในคำถามที่ว่าเราอยากให้สังคมอยู่ร่วมกันอย่างไรต่างหาก