ธรรมนูญชีวิต

หนังสือเล่มนี้คือ “ธรรมนูญชีวิต” ของพระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ.ปยุตฺโต) ที่รวบรวมหลักธรรมจากพระไตรปิฎกและอรรถกถาในสายเถรวาทมาเรียบเรียงเป็นแนวทางดำเนินชีวิตอย่างเป็นระบบ โดยแบ่งเนื้อหาออกเป็นสองภาค ภาคแรกคือ “วินัยชาวพุทธ” ว่าด้วยการวางฐานชีวิตให้มั่น ด้วยการเว้นชั่ว ๑๔ ประการ ทั้งกรรมกิเลส อคติ และอบายมุข การเตรียมทุนชีวิตสองด้านคือการเลือกคบหาผู้คนอย่างรู้ทันมิตรแท้และมิตรเทียม กับการจัดสรรทรัพย์ที่หามาได้ และการรักษาความสัมพันธ์หกทิศ ทั้งต่อบิดามารดา ครูอาจารย์ ภรรยา มิตรสหาย คนรับใช้และคนงาน ตลอดจนพระสงฆ์ พร้อมทั้งนำชีวิตไปสู่จุดหมายสามขั้นและสามด้าน

ส่วนภาคที่สอง “ธรรมนูญชีวิต” คือพุทธจริยธรรมเพื่อชีวิตที่ดีงาม แบ่งเป็นหมวดใหญ่ที่ไล่เรียงตั้งแต่ “คนกับความเป็นคน” ที่มองมนุษย์เป็นสัตว์ที่ฝึกได้และประเสริฐด้วยการศึกษา ผ่านคุณสมบัติเจ็ดประการอันเป็นรุ่งอรุณของการศึกษา ไปจนถึง “คนกับสังคม” ที่ว่าด้วยสุจริตสาม ศีลห้า พรหมวิหาร สังคหวัตถุ และหลักอธิปไตยรวมถึงทศพิธราชธรรมสำหรับผู้ปกครองบ้านเมือง จากนั้นจึงเข้าสู่ “คนกับชีวิต” และ “คนกับคน” ในเรื่องของหลักความเจริญและความสำเร็จ การทำมาหาเลี้ยงชีพ การครองเรือน ความสัมพันธ์ระหว่างคู่สมรส มิตรแท้ และหน้าที่ที่พึงมีต่อกันระหว่างนายจ้างกับลูกจ้าง ปิดท้ายด้วย “คนกับมรรคา” ว่าด้วยบทบาทของครู การศึกษาของผู้เล่าเรียน อุบาสกอุบาสิกา และพระภิกษุสงฆ์

ผู้เขียนวางคำสอนนี้ในฐานะข้อเสนอสายกลาง ในโลกที่ผู้คนมองความสัมพันธ์เป็นสนามต่อสู้ของผลประโยชน์ หลักเมตตา กรุณา สามัคคี สังคหะ และปัญญา จึงถูกนำเสนอเป็นจริยธรรมเชิงบวกที่ชี้ประโยชน์สุขเป็นจุดหมายมากกว่าทรัพย์และอำนาจ และมีศาสนธรรมเป็นเข็มทิศให้ชีวิตอยู่ร่วมกับผู้อื่นได้อย่างเกื้อกูลกันและไม่หลงไปตามกระแสโลก

ถ้าคุณกำลังคิดถึงการวางรากฐานชีวิต การอยู่ร่วมกับคนรอบข้าง หรือการทำความเข้าใจหลักธรรมที่ใช้ได้จริงในชีวิตประจำวัน ลองเปิดอ่านแล้วค่อย ๆ พิจารณาทีละบท แต่ละหลักอาจเป็นสิ่งที่คุณเลือกนำมาปรับใช้หรือทบทวนด้วยตัวเองได้