ประชาธิปไตย หลากความหมาย หลายรูปแบบ

ชวนทำความรู้จักกับคำที่เราคุ้นเคยกันดีอย่าง "ประชาธิปไตย" ผ่านหนังสือ ประชาธิปไตย หลากความหมาย หลายรูปแบบ ของ ประจักษ์ ก้องกีรติ ที่ชวนตั้งคำถามว่าจริง ๆ แล้วคำคำนี้มีความหมายเดียวกันเสมอหรือไม่ หรือแท้จริงแล้วมันกลับถูกนิยาม ต่อเติม และแปลงความหมายออกไปต่างกันตามแต่บุคคลและสังคม

เนื้อหาหลักของเล่มนี้ว่าด้วยแนวคิด "ประชาธิปไตยที่มีคำคุณศัพท์" (adjective democracy) ซึ่งเป็นการนำคำอื่นมาต่อท้ายคำว่าประชาธิปไตยเพื่อสร้างความหมายเฉพาะรูปแบบขึ้นมาใหม่ โดยรวบรวมไว้มากกว่าสี่สิบคำ อย่างเช่น ประชาธิปไตยแบบไทย ประชาธิปไตยแบบประชานิยม และประชาธิปไตยไม่เสรี การรวบรวมนิยามหลากแบบเช่นนี้ทำให้เห็นถึงความทับซ้อนและขัดแย้งกันเองของอุดมการณ์แต่ละกระแสที่ต่างก็อ้างว่าเป็นประชาธิปไตยด้วยกันทั้งนั้น

นอกจากประเด็นเรื่องคำคุณศัพท์ที่มาเสริมท้ายคำแล้ว ผู้เขียนยังชวนสำรวจว่า คำว่า "ประชาธิปไตย" ถูกทำความเข้าใจและแปลงความหมายแตกต่างกันไปอย่างไรในแต่ละสังคม ไล่เรียงจากสมัยอดีตมาจนถึงปัจจุบัน ซึ่งสะท้อนให้เห็นว่าการเมืองเรื่องนิยามไม่ได้หยุดนิ่งอยู่ที่ใดที่หนึ่ง

ในแง่ขอบเขตเนื้อหา สารบัญของเล่มนี้พาไปรู้จักแง่มุมที่หลากหลายทั้งในและต่างบริบท ตั้งแต่การเมืองและความหลากหลายของคำนิยามประชาธิปไตย ประชาธิปไตยที่มีคำคุณศัพท์ ประชาธิปไตยในโลกอาหรับ ประชาธิปไตยแบบเอเชีย ประชาธิปไตยอำนาจนิยม ประชาธิปไตยทุนนิยม ประชาธิปไตยแบบรวมศูนย์ ประชาธิปไตยที่มั่นคง ระบอบประชาธิปไตยที่มีรัฐธรรมนูญ ไปจนถึงประชาธิปไตยแบบควบคุม จะเห็นได้ว่าแต่ละหัวข้อล้วนหยิบยกกรณีที่คำว่าประชาธิปไตยถูกใช้ในความหมายที่แตกต่างหรือแม้กระทั่งย้อนแย้งกันเองมาชวนคิด

สำหรับใครที่กำลังสนใจว่าทำไมคำ ๆ เดียวจึงมีความหมายได้หลายอย่างเหลือเกิน และแต่ละความหมายเหล่านั้นส่งผลต่อการเมืองการปกครองอย่างไร ลองเปิดเล่มนี้แล้วค่อย ๆ ทำความรู้จักกับคำคุณศัพท์แต่ละคำที่เกาะท้ายคำว่าประชาธิปไตยดูนะคะ แล้วคุณอาจมองคำคำนี้เปลี่ยนไปจากเดิม