เครื่องราชอิสริยาภรณ์ไทย

เครื่องราชอิสริยาภรณ์ไทย เป็นเครื่องประดับสำหรับพระมหากษัตริย์ และเป็นเครื่องหมายแห่งเกียรติยศหรือบำเหน็จความชอบที่พระราชทานแก่บุคคลที่สมควรได้รับ หนังสือเล่มนี้ชวนเรามาทำความรู้จักระบบเครื่องราชอิสริยาภรณ์ของไทยในภาพรวม ทั้งความหมายและพัฒนาการของเครื่องราชอิสริยาภรณ์ในรูปแบบเครื่องประดับอย่างสากลที่มีมาประมาณ 150 ปี โดยแต่ละรัชสมัยมีการสร้างเครื่องราชอิสริยาภรณ์ขึ้นเพื่อพระราชทานให้เหมาะแก่บุคคลและโอกาส พร้อมทั้งตรากฎหมายหรือแก้ไขเพิ่มเติมกฎหมายว่าด้วยเครื่องราชอิสริยาภรณ์นั้น ๆ

เนื้อหาครอบคลุมเครื่องราชอิสริยาภรณ์เฉพาะต่าง ๆ อย่างรัตนวราภรณ์ วัลลภาภรณ์ และวชิรมาลา รวมถึงเหรียญราชอิสริยาภรณ์ซึ่งนับเป็นเครื่องราชอิสริยาภรณ์ และเหรียญบำเหน็จกล้าหาญ เช่น รามมาลา เหรียญกล้าหาญ เหรียญชัยสมรภูมิ เหรียญพิทักษ์เสรีชน และเหรียญราชนิยม ตลอดจนเหรียญบำเหน็จในราชการ อย่างดุษฎีมาลา เหรียญราชการชายแดน เหรียญทองช้างเผือก และเหรียญทองมงกุฎไทย พร้อมตัวอย่างการประดับให้เห็นด้วย

อีกด้านที่หนังสือให้ภาพไว้คือการจัดกลุ่มเครื่องราชอิสริยาภรณ์ตามจุดประสงค์การพระราชทาน ทั้งสำหรับประมุขของรัฐต่างประเทศ สำหรับเป็นบำเหน็จความชอบในราชการแผ่นดิน และสำหรับพระราชทานเป็นบำเหน็จความชอบในพระองค์พระมหากษัตริย์ ตั้งแต่โบราณมงคลนพรัตนราชวราภรณ์ จุลจอมเกล้า อันมีศักดิ์รามาธิบดี อันเป็นที่เชิดชูยิ่งช้างเผือก อันมีเกียรติยศยิ่งมงกุฎไทย อันเป็นที่สรรเสริญยิ่งดิเรกคุณาภรณ์ ไปจนถึงอันเป็นสิริยิ่งรามกีรติ เหรียญลูกเสือชั้นต่าง ๆ เครื่องหมายสำหรับประดับแพรแถบและที่ใช้เป็นดุมเสื้อ รวมทั้งเรื่องการเรียกเครื่องราชอิสริยาภรณ์คืน โดยมีตารางเทียบศักราชประกอบ

หนังสือยังพาไปรู้จักหลักเกณฑ์การขอพระราชทานที่เกี่ยวข้อง โดยเฉพาะเครื่องราชอิสริยาภรณ์อันเป็นที่เชิดชูยิ่งช้างเผือกและอันมีเกียรติยศยิ่งมงกุฎไทย ซึ่งมีลำดับชั้นตราตั้งแต่มหาปรมาภรณ์ช้างเผือก มหาวชิรมงกุฎ ประถมาภรณ์ ทวีติยาภรณ์ ตริตาภรณ์ จัตุรถาภรณ์ จนถึงเบญจมาภรณ์ พร้อมคุณสมบัติของผู้ขอพระราชทาน เช่น สัญชาติไทย ประพฤติดี ปฏิบัติงานด้วยความอุตสาหะ ซื่อสัตย์ เอาใจใส่หน้าที่ และมีความจงรักภักดีต่อพระมหากษัตริย์ ตลอดจนลักษณะต้องห้ามบางประการ และหลักการพิจารณาความดีความชอบที่เป็นประโยชน์ต่อสาธารณชน มิใช่ดูเพียงตำแหน่ง ระดับ ชั้น ชั้นยศ หรือครบกำหนดระยะเวลา

ถ้าคุณสนใจที่มาและความหมายเบื้องหลังตราและเหรียญที่เราเห็นกันบ่อยครั้งในพิธีการต่าง ๆ หนังสือเล่มนี้น่าจะพาคุณค่อย ๆ ทำความรู้จักและเห็นภาพระบบเครื่องราชอิสริยาภรณ์ไทยได้ชัดขึ้น ลองเปิดอ่านดูแล้วให้แต่ละบทชวนคุณย้อนคิดถึงคุณค่าและเกียรติยศที่อยู่เบื้องหลังเครื่องหมายเหล่านี้ก็ได้