พลิกกฎหมายเป็นกลยุทธ์ในธุรกิจแฟรนไชส์

ถ้าคุณกำลังคิดจะทำธุรกิจแฟรนไชส์ หรือกำลังเผชิญข้อสัญญาที่อ่านแล้วไม่ค่อยเข้าใจสักเท่าไร หนังสือ "พลิกกฎหมายเป็นกลยุทธ์ในธุรกิจแฟรนไชส์" โดย ผศ.สมชาย รัตนชื่อสกุล เล่มนี้น่าจะตอบคำถามที่ค้างคาใจได้หลายข้อ

แนวคิดหลักของหนังสือคือการมองว่าแฟรนไชส์เป็นกลยุทธ์ในการขายธุรกิจรูปแบบหนึ่ง ซึ่งมี "สัญญาแฟรนไชส์" ทำหน้าที่เป็นกลไกกำกับความสัมพันธ์ระหว่างแฟรนไชส์เซอร์ผู้ให้สิทธิและแฟรนไชส์ซีผู้ซื้อสิทธิ ดังนั้นเรื่องกฎหมายกับเรื่องกลยุทธ์จึงแยกออกจากกันไม่ได้เลย

สำหรับมุมของผู้ให้สิทธิ หนังสือชวนตั้งคำถามว่า การให้สิทธิควรเป็นแบบรายสาขาหรือแบบเขตพื้นที่ ควรกำหนดระยะเวลาการให้สิทธินานแค่ไหน ค่าสิทธิควรคิดอย่างไร แนวทางควบคุมแฟรนไชส์ซีทำได้แค่ไหน การบังคับให้ซื้อสินค้าจากผู้ให้สิทธิรายเดียวจะผิดกฎหมายหรือไม่ การห้ามแฟรนไชส์ซีเปิดร้านแข่งขันทำได้จริงเพียงใด รวมถึงการคุ้มครองความลับทางการค้าที่แฟรนไชส์ซีนำไปให้ผู้อื่น และที่สำคัญคือข้อสัญญาที่เขียนห้ามไว้จะบังคับได้จริงแค่ไหน

ส่วนมุมของผู้ซื้อสิทธิ หนังสือตั้งคำถามว่าขอบเขตที่แฟรนไชส์เซอร์บังคับได้มีแค่ไหน เราต้องทำตามคำแนะนำทั้งหมดหรือไม่ อะไรคือเหตุที่ทำให้ผู้ซื้อสิทธิเลิกสัญญาได้ และการโอนสิทธิให้ผู้อื่นมีเงื่อนไขอย่างไร

จุดยืนของหนังสือเล่มนี้ไม่ได้เป็นตำรากฎหมายแฟรนไชส์โดยตรง เพราะบ้านเรายังไม่มีกฎหมายแฟรนไชส์เฉพาะออกมาใช้บังคับ สิ่งที่หนังสือทำคือหยิบแง่มุมของกฎหมายฉบับต่างๆ ที่เกี่ยวข้องมานำเสนอ เพื่อให้เห็นว่าจะนำมาใช้เป็นประโยชน์กับธุรกิจแฟรนไชส์ได้อย่างไร และชี้ให้เห็นว่าสัญญาที่เขียนไว้ดีแล้วก็ยังอาจบังคับไม่ได้ หรือกลับกลายเป็นจุดอ่อนให้อีกฝ่ายใช้ต่อสู้ได้ง่ายกว่าที่คิด

ใครที่อยากเข้าใจเกมกฎหมายเบื้องหลังธุรกิจแฟรนไชส์ทั้งในฐานะคนให้สิทธิและคนซื้อสิทธิ ลองเปิดเล่มนี้แล้วค่อยๆ ทำความเข้าใจบทบาทของตัวเองในสัญญาดูนะคะ อาจช่วยให้มองเห็นคำถามที่ควรถามก่อนเซ็น และมุมที่ควรระวังก่อนตัดสินใจลงมือทำธุรกิจจริง