ประชาธิปไตยที่มีกษัตริย์อยู่เหนือการเมือง ว่าด้วยประวัติศาสตร์การเมืองไทยสมัยใหม่

หนังสือเล่มนี้พาเราย้อนดูประวัติศาสตร์การเมืองไทยสมัยใหม่ผ่านข้อโต้แย้งหลักที่ว่า ประชาธิปไตยไทยไม่ได้เดินไปข้างหน้าอย่างเป็นเส้นตรง แต่มีเส้นทางกระแสซ้อนที่เริ่มตั้งแต่การก่อตัวของรัฐสมบูรณาญาสิทธิราชย์ในสมัยรัชกาลที่ 5 เรื่อยมาจนถึงประชาธิปไตยแบบอำมาตย์ท่ามกลางวิกฤตการเมืองเหลือง–แดงในยุคใกล้

หัวใจของการวิเคราะห์อยู่ที่การปะทะกันทางความคิดระหว่างสถาบันกษัตริย์และฝ่ายนิยมเจ้ากับคณะราษฎรและฝ่ายสนับสนุนระบอบใหม่ โดยยกจุดยืนที่ว่า "อำนาจสูงสุดนั้นเป็นของราษฎรทั้งหลาย" ขึ้นมาเป็นแกนกลางของการถกเถียง พร้อมกันนั้นก็ชี้ให้เห็นว่าวาทกรรม "เหนือการเมือง" ของสถาบันกษัตริย์นั้นแท้จริงเป็นส่วนหนึ่งของระบบการเมืองไทย มิได้อยู่นอกเวทีการเมืองเลย

อีกด้านหนึ่ง ผู้เขียนเสนอภาพประชาธิปไตยไทยในฐานะระบบการเมืองแบบสามเส้า ที่ประกอบด้วยมวลชน ทุนและนักการเมือง และฝ่ายกษัตริย์นิยม ซึ่งต่างฝ่ายต่างมีบทบาทต่อกันและกัน และในบรรดาผู้เล่นเหล่านี้ สถาบันกษัตริย์คือผู้ที่ถูกวิเคราะห์บทบาทอย่างละเอียดที่สุด เพราะถูกมองว่ามีสถานะ "เหนือการเมือง" อยู่ในสายตาของคนส่วนใหญ่

นอกจากนี้ยังมีการวิพากษ์บทบาทของปัญญาชนที่รับรองความชอบธรรมของรัฐประหาร 2549 ควบคู่ไปกับบริบททางประวัติศาสตร์ของการต่อสู้เพื่อเป็นประชาธิปไตย โดยชี้ให้เห็นว่าการรัฐประหารที่ขับไล่ทักษิณ ชินวัตร สะท้อนอำนาจของสถาบันกษัตริย์ที่วางตัวอยู่เหนือการเมืองและรัฐธรรมนูญ ขณะเดียวกันก็เป็นเรื่องน่าสนใจว่าบทความในภาคแรกของหนังสือถูกเขียนขึ้นก่อนเหตุการณ์รัฐประหาร 19 กันยายน 2549

สำหรับใครที่สนใจประวัติศาสตร์การเมืองไทยและอยากทำความเข้าใจว่าแนวคิดเรื่องอำนาจอธิปไตยของราษฎร สถาบันกษัตริย์ และการต่อสู้ช่วงชิงความหมายของประชาธิปไตยนั้นเกี่ยวพันกันอย่างไร ลองเปิดหนังสือเล่มนี้แล้วค่อย ๆ ติดตามข้อถกเถียงไปทีละบท แต่ละประเด็นชวนให้ตั้งคำถามต่อสิ่งที่เราเคยเข้าใจเกี่ยวกับการเมืองไทยและลองคิดตามดูว่าคุณจะเห็นด้วยกับข้อเสนอของผู้เขียนตรงไหน