โพชฌงค์ พุทธวิธีเสริมสุขภาพ

โพชฌงค์ พุทธวิธีเสริมสุขภาพ ชวนเรามาทำความรู้จักหลักธรรมหมวดโพชฌงค์อย่างลึกซึ้งกว่าเดิม เพราะหลายคนคุ้นเคยกับโพชฌงค์ในฐานะบทสวดที่เรียกกันว่าโพชฌงคปริตร ซึ่งเล่ากันมาว่าเมื่อได้สดับแล้วผู้ป่วยจะหายจากโรค เรื่องนี้มีที่มาจากพระไตรปิฎกที่กล่าวถึงคราวที่พระพุทธเจ้าเสด็จไปเยี่ยมพระมหากัสสปะและพระมหาโมคคัลลานะขณะอาพาธ แล้วทรงแสดงโพชฌงค์ให้ฟัง จนทั้งสองท่านหายจากโรค รวมถึงคราวที่พระองค์เองทรงประชวรและให้พระมหาจุนทะแสดงโพชฌงค์ถวาย แต่เนื้อหาที่แท้จริงของโพชฌงค์นั้นเป็นหลักธรรมเกี่ยวกับปัญญา เป็นธรรมชั้นสูงที่ว่าด้วยการทำใจให้สว่าง สะอาด ผ่องใส

หนังสือเล่มนี้จึงพาเรามองโพชฌงค์ในอีกมิติหนึ่ง คือในฐานะพุทธวิธีเสริมสุขภาพ ทั้งนี้เพราะกายกับใจอาศัยกันและกัน เมื่อกายเจ็บป่วย จิตใจก็มักเศร้าหมองกระวนกระวายไปด้วย เช่นเดียวกับเมื่อใจไม่สบาย กายก็พลอยไม่สบายตามไปด้วย ในทางกลับกัน หากจิตใจสบาย มีกำลังใจ หรือผ่องใสเบิกบาน โรคที่เป็นมากก็อาจกลายเป็นน้อยลง หรือที่หายยากก็อาจหายง่ายขึ้น นี่คือเหตุผลที่ท่านอธิบายว่าโพชฌงค์เป็นหลักปฏิบัติทั่วไป ไม่ได้จำกัดอยู่เฉพาะผู้ป่วยเท่านั้น

เราจะได้ทำความเข้าใจความหมายของคำว่าโพชฌงค์ ซึ่งมาจากคำว่าโพธิกับองค์ แปลว่าองค์แห่งการตรัสรู้หรือองค์ประกอบแห่งโพธิญาณ การตรัสรู้เป็นเรื่องของปัญญาที่ทำให้เราเห็นความจริงของสิ่งทั้งหลายอย่างสว่างโล่ง ปลอดจากความหมองมัว ช่วยปลุกให้ตื่นจากความหลับและความหลงใหล และนำมาซึ่งจิตใจที่เบิกบานผ่องใส เป็นอิสระ หรือที่เรียกว่าสุขภาพจิตที่ดีนั่นเอง ท่านยังเชื่อมโยงให้เห็นว่าผู้ที่ฝึกใจได้เช่นนี้ แม้กายจะป่วย ใจก็ไม่ป่วยตามไปด้วย

จากนั้นหนังสือจะพาไตร่ตรองโพชฌงค์ทั้ง ๗ ประการ ได้แก่ สติ ธัมมวิจยะ วิริยะ ปีติ ปัสสัทธิ สมาธิ และอุเบกขา ทีละองค์ พร้อมชี้ว่าองค์ธรรมเหล่านี้ไม่ได้แยกกันทำงาน แต่ต้องมาประกอบกันครบถ้วนจึงจะเกิดผลอย่างแท้จริง และปิดท้ายด้วยภาคผนวกที่รวบรวมบทโพชฌงคปริตรไว้ให้ได้ศึกษา

ถ้าคุณสนใจการดูแลใจยามเจ็บไข้ หรืออยากเข้าใจหลักธรรมที่คุ้นเคยในบทสวดให้ลึกซึ้งขึ้น ลองเปิดเล่มนี้แล้วค่อย ๆ พิจารณาไปทีละองค์ธรรมดูนะคะ